Dymisje z Legionów w październiku 1916 roku

W połowie 1916 roku wyczerpywała się cierpliwość Józefa Piłsudskiego wobec Niemiec i Austrii wstrzymujących się ze składaniem deklaracji dotyczących przyszłości Polski. Wyrazem tej niecierpliwości i zarazem determinacji było złożenie (25 lipca) przez Piłsudskiego podania o dymisję. Wraz z dymisją złożony został memoriał zawierający postulaty dotyczące reorganizacji Legionów. Memoriał został podpisany nie tylko przez Piłsudskiego ale także przez czołowych dowódców legionowych m.in. pułkowników Hallera i Sosnkowskiego.

Dymisja Piłsudskiego została przyjęta przez dowództwo austriackie 27 września. Stała się ona przyczyną wielkiego wzburzenia w oddziałach legionowych przenoszonych od początku października w okolice Baranowicz po walkach na Wołyniu. Wzburzenie było szczególnie silne w oddziałach I i III Brygady. Potęgowały je zmiany, które w powołanym właśnie Polskim Korpusie Posiłkowym (w który przekształcono Legiony) przeprowadzali Austriacy, a które naruszały ideową jedność oddziałów przede wszystkim w I Brygadzie. W tym czasie dowódcą III Brygady był płk. Stanisław Szeptycki.

Dymisja Komendanta spowodowała masowe składanie podań przez Królewiaków o zwolnienie z Legionów i Galicjan o przeniesienie do armii austro-węgierskiej. Instrukcja przekazana przez Piłsudskiego sugerowała brzmienie tych podań.

19 października o świcie płk. Szeptycki dyktuje w Baranowiczach rozkaz, który ma być wysłany do 1, 4, 5 i 6 pułków piechoty (wchodzących do momentu reorganizacji w skłąd I i III Brygady), kompanii saperów, artylerii oraz 1 i 2 pułków ułanów. Rozkaz za pośrednictwem oddziału telefonicznego zostaje rozesłany o godzinie 7:30 do wybranych jednostek. Zostaje odebrany i przepisany na właściwym blankiecie w 1 Pułku Ułanów. Jego treść brzmi:

Komendy pułków mają do 19/X do godziny 9ej wieczór przedłożyć Kmdzie Legionów Pol. listę żołnierzy i podoficerów austyackich poddanych którzy mają zamiar wystąpić z Legionów. Na tej liście ma każdy żołnierz własnoręcznie napisać: „Chce on dobrowolnie wystąpić z Legionów, gdyż uważa sprawę polską za straconą. Należy do Ergänzungs-Bezirks Kommando N – (podpis).” Nakazuje, by oznajmić tymże ludziom, że urlopów udzielać nie wolno. Z powodu ściągnięcia znajdujących się na urlopie wyjdą rozkazy. Otrzymują pułk 1, 4, 5 i 6 pułk piechoty, kompania saperów, artylerja, 1 i 2 pułk ułanów do natychmiastowego przeprowadzenia. Do wiadomości Brygad II i III p.p. i komp. tech. Szeptycki pułk.

W 1 Pułku Ułanów na depeszy przystawiono kancelaryjny stempel komendy pułku z adnotacjami: weszło 19.X.16, załatwione 19.X.16. Galicjanie, podlegający obowiązkowi służby wojskowej po zwolnieniu z Legionów byliby powołani do służby w armii austro-wegierskiej. Tak ostatecznie stało się po kryzysie przysięgowym w 1917 roku kiedy to zostawali wcieleni do jednostek austriackich i najczęściej wysyłani na front włoski. Wspomniany w rozkazie Ergänzungs-Bezirks Kommando to lokalne komendy uzupełnień, którym podlegali składający dymisje z Legionów Galicjanie.

03b srednia-1

Łącznie złożono w Legionach ponad 5.000 podań o dymisję. W Brygadach podań nie złożono w 2 i 3 pułkach piechoty wywodzących się z II Brygady. W tym czasie 2 Pułk Piechoty wchodził już po reorganizacji w skład I Brygady. Po ogłoszeniu 5 listopada aktu dwóch cesarzy, Piłsudski podjął decyzję o nakłonieniu legionistów do cofnięcia dymisji. Podania na rozkaz Komendanta zostały wycofane.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *