szeregowy Józef Zajas

Wzrost 164 cm. Włosy ciemny blond. Oczy piwne. Nos i usta proporcjonalne. Brak znaków szczególnych. Jest to rysopis legionisty Józefa Zajasa zaczerpnięty z jego książki wojskowej o numerze 107. To była pierwsza legionowa książka wojskowa w mojej kolekcji. Zakupiona za grosze na targu staroci. Mocno zniszczona ale u mnie nie podlega dalszej degradacji. Mogę zatem uratować pamięć o tym człowieku.

Z opisu zamieszczonego na pierwszych dwóch stronach wiadomo, że urodził się 2 marca 1897 roku w Przeciszowie powiat Oświęcim. Mieszkał w Babicach w tym samym powiecie. Do Legionów wstąpił 15 września 1914 roku. Przed rozpoczęciem służby przeszedł miesięczne przeszkolenie w Strzelcu. Był wyznania rzymsko – katolickiego. W chwili wybuchu wojny był uczniem V klasy szkoły realnej. Nazwą tą określano szkoły, w których nacisk kładziono na umiejętności praktyczne.

53b pełna-1

Po dwutygodniowym przeszkoleniu Józef Zajas przydzielony został 2 października do 7 kompanii 3 Pułku Piechoty. Później jeszcze dwukrotnie zmieniano jego przynależność. Najpierw do 11 kompanii 2 Pułku Piechoty a następnie do 3 kompanii 3 Pułku Piechoty. Nie zapisano dat w jakich dokonywały się te zmiany. W książce wojskowej we wszystkich tych kompaniach służył jako szeregowy.

53c pełna-1

Ciekawe wpisy zamieszczone są na stronie zatytułowanej „Udział w pracy liniowej”. Pierwszy etap walk zamknięto datami od 2 października do 8 listopada 1914 roku. We wpisie wymieniono bitwy pod Pasieczną i Zieloną. Oba pułki na skutek rozkazów dowództwa austriackiego nie chcącego ich połączenia z oddziałem Józefa Piłsudskiego, wchodziły wówczas w skład Grupy gen. Trzaski – Durskiego (z niej powstała II Brygada). Dowódcą pułku był. płk. Józef Haller. W tym czasie 3 pułk m.in. przeszedł przez przełęcz Pantyru, zdobył Rafajłową w Galicji Wschodniej a także Pasieczną i Pniów. Pod koniec października 1914 roku toczył bitwę pod Mołotkowem (w czasie walk na jednego legionistę przypadało średnio ponad dwóch żołnierzy rosyjskich). Polskie oddziały wyparte z centrum Mołotkowa utworzyły linie obrony opartą o Pasieczną i Zieloną.

Drugi wpis zamyka się datami od 1 lutego do 3 marca 1915 roku. Jest to okres walk w Karpatach. W książce wymienione są miejscowości Jasień i Niebyłów. Trzeci wpis dotyczy okresu od 14 kwietnia do 17 czerwca 1915 roku. W tym czasie 3 Pułk Piechoty (już w składzie II Brygady) walczył w Besarabii, początkowo będąc w odwrocie a od początku czerwca uczestnicząc w kontrataku zakończonym zdobyciem Witelówki i Zadobrówki. Te miejscowości obok Łuhu, Rokitnej i Rarańczy wymienione są we wpisie. Nasz bohater uczestniczył prawdopodobnie w pościgu za uciekającym spod Rokitny nieprzyjacielem. Pościg ten poprzedzony był opisaną już w jednym z wcześniejszych wpisów słynną szarżą 2 Pułku Ułanów. We wszystkich tych wydarzeniach wykuwała się sława Żelaznej Brygady.

53d pełna-1

Ciekawy jest opis wyposażenia z jakim Józef Zajas wyruszył na front. Skromny dobytek tworzyły: płaszcz, spodnie, bluza, buty, plecak, chlebak, czapka, bielizna, pasek do płaszcza, manierka i menażka. Dopiero na jesieni 1915 rok na wyposażeniu żołnierza znalazł się koc.

W książce wojskowej znajdują się dodatkowo wpisy dotyczące szczepień (ospa i tyfus) i informacje o otrzymywanym żołdzie (3 korony 60 halerzy miesięcznie).

W wykazie legionistów na stronie Muzeum Piłsudskiego nie znalazłem innych danych o Józefie Zajasie. Na stronie tej wymieniono błędną datę jego urodzin. Nie znam jego dalszych losów. Może łaskawy, kolekcjonerski los pozwoli kiedyś na uzupełnienie historii tego legionisty.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *