Ppłk. Aleksandra Zagórska i mjr Stanisława Paleolog

Aleksandra Zagórska rozpoczęła działalność konspiracyjną w 1904 roku zostając członkiem właśnie wtedy powstałej Organizacji Bojowej PPS. Działalność ta zakończyła się aresztowaniem i uwięzieniem na Pawiaku. Łapówkom zawdzięcza wyrok uniewinniający, umożliwiający ucieczkę do Galicji gdzie kontynuowała działalność w Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckim a w czasie wojny w wywiadzie Legionów. W czasie obrony Lwowa Zagórska była jednym z głównych organizatorów oddziału kuriersko – wywiadowczego złożonego z dziewcząt. Najbardziej znana jest chyba jako organizatorka i pierwsza komendantka Ochotniczej Legii Kobiet.

Na prezentowanym dzisiaj zdjęciu, Aleksandra Zagórska siedzi za biurkiem. Mniej znanym faktem z jej życia jest, że jej synem z pierwszego małżeństwa był Jurek Bitschan. Jurek był jednym z najmłodszych orląt lwowskich – zginął w ostatnim dniu walk w mieście (na Cmentarzu Łyczakowskim) a jego pogrzeb był wielką, patriotyczną manifestacją.

Służba w OLK była dla wykonujących ją kobiet bardzo ciężka. Dodatkowo część prasy była przeciwna istnieniu tej formacji. Warto pamiętać, że legionistki, które dostawały się do niewoli były traktowane w wyjątkowo bestialski sposób, zachowały się relacje o obcinaniu piersi i gwałtach dokonywanych przez oprawców.

Aleksandra Zagórska była zaprzyjaźniona z Józefem Piłsudskim i często gościła w jego domu. W czasie II wojny działała w konspiracyjnych strukturach konspiracji piłsudczykowskiej. Zmarła w 1965 i spoczywa w Warszawie na Cmentarzu Brudnowskim.

Legionistka stojąca za Zagórską to jej adiutantka Stanisława Paleolog. Działalność konspiracyjną rozpoczęła w czasie wojny działając w strukturach POW. Podobnie jak jej późniejsza szefowa, brała udział w obronie Lwowa. Funkcję adiutantki komendantki OLK pełni także po powierzeniu Zagórskiej kierowania Wydziałem OLK przy Oddziale I Ministerstwa Spraw Wojskowych. Po utworzeniu Batalionu Liniowego OLK zarówno Zagórska jak i Paleolog wyruszają z Batalionem na front na kilka dni przed odrzuceniem sowietów spod Warszawy. W II RP Paleolog działa w III Departamencie MSW w referacie pod nazwą Centralne Biuro dla Międzynarodowego Zwalczania Handlu Kobietami i Dziećmi w Rzeczypospolitej Polskiej. Referat ten powstał w wyniku ekspertyzy Ligi Narodów z 1921 roku stwierdzającej, że z Polski dostarczane są kobiety do domów publicznych w Ameryce Południowej a w tym haniebnym procederze kraj nasz zajmował jedną z czołowych pozycji. W kolejnych latach powstaje Policja Kobieca a na jej szefową nie było oczywiście lepszej i bardziej doświadczonej kandydatki niż Stanisława Paleolog.

W czasie II wojny Paleolog działała w Armii Krajowej i brała udział w Powstaniu Warszawskim z Oddziałem II grupy „Chrobry”. Po wojnie przedostała się za granicę. Zmarła w 1968 roku w Londynie.

Na odwrocie mojego zdjęcia została przystawiona czerwona pieczęć z orłem o treści „Ochotnicza Legia Kobiet / Oddział Wartowniczy”.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *