bateria artylerii konnej

Analiza opisanych zdjęć jest znacząco łatwiejsza od analizy tych, o których nie wiadomo gdzie zostały zrobione i kogo przedstawiają. Z drugiej strony, przy takim ułatwieniu kolekcjoner nie może doświadczyć trudnej do opisania satysfakcji, gdy po żmudnej pracy udaje się ustalić kogo fotografia przedstawia. W tym wypadku osoby widoczne na zdjęciu zostały opisane ale na zdjęciu nie znajduje się żadna adnotacja o okolicznościach jego wykonania.

Osoba pierwsza od lewej podpisana jest „Wąsowicz por.” Jest to ppor. Jan Wąsowicz ps. „Żmogus”. Jedna gwiazdka na kołnierzu oznacza właśnie ten stopień wojskowy. Służbę w Legionach rozpoczął w 6 kompanii strzeleckiej w sierpniu 1914 roku. Pod koniec 1914 roku został przeniesiony do kawalerii a następnie do artylerii. 18 stycznia 1916 został awansowany do stopnia podporucznika. Służbę w Legionach zakończył jako dowódca plutonu w 1 baterii 1 Pułku Artylerii. Po kryzysie przysięgowym został internowany w Beniaminowie.

Pod drugą od lewej postacią widzimy podpis „Hertel por.” Jest to por. Aleksander Hertel, który służył w Legionach od sierpnia 1914 roku i został przydzielony do artylerii, która właśnie zaczynała się organizować. 20 czerwca 1915 został awansowany do stopnia podporucznika a 1 grudnia 1915 roku do stopnia porucznika. Służbę w Legionach kończył jako dowódca 3 a następnie 2 baterii 1 Pułku Artylerii. Po kryzysie przysięgowym podobnie jak por. Wąsowicz został internowany w Beniaminowie.

Oficer znajdujący się pośrodku został opisany jako „Kochanowski ppor.”. Nie udało mi się rozpoznać tego żołnierza ale o tym na końcu.

Osoba druga od prawej podpisana jest „Kownacki por.”. Jest to por. Edmund Knoll-Kownacki, służący w Legionach od sierpnia 1914 roku, początkowo (bardzo krótko) w piechocie a następnie w 1 szwadronie kawalerii. Od 12 października 1914 roku został przeniesiony do artylerii. 20 czerwca 1915 roku został mianowany porucznikiem. Karierę w Legionach zakończył w stopniu kapitana jako dowódca II dywizjonu artylerii 1 Pułku Artylerii. Po kryzysie przysięgowym internowany przez Niemców w Beniaminowie.

Oficer pierwszy z prawej strony opisany jest jako „Kamiński”. Oficerem tym jest ppor. Feliks Kamiński ps. „Kamyk”. Służył on w Legionach od sierpnia 1914 roku. 20 czerwca 1915 roku został awansowany na stopień podporucznika i objął stanowisko adiutanta II dywizjonu artylerii. Na początku 1916 roku został oficerem 1 baterii a jego koordynacja ognia tej baterii pozwoliła odeprzeć ataki wroga w bitwie pod Kostiuchnówką w lipcu 1916 roku. Wiadomo, że służył w Legionach do kryzysu przysięgowego.

Podsumujmy co łączy przedstawionych na zdjęciu oficerów i spróbujmy wywnioskować kiedy i w jakim okresie ich służby fotografia została wykonana.

  1. Wszyscy oficerowie ubrani są w kurtki ułanki mimo, że nie wszyscy z nich mieli epizod służby w kawalerii lub w czasie służby w tej formacji nie mieli jeszcze stopni oficerskich. Można stąd wysnuć wniosek, że w chwili wykonania zdjęcia służyli w jednostce związanej z kawalerią i stąd widoczny rodzaj umundurowania.
  2. Na zdjęciu dobrze widoczne są stopnie na kołnierzach kurtek mundurowych. Knoll-Kownacki i Hertel awansowani zostali do stopnia porucznika odpowiednio 20 czerwca i 1 grudnia 1915 roku. Również 20 czerwca Kamiński został awansowany do stopnia podporucznika. Wąsowicz został awansowany do stopnia podporucznika 18 stycznia 1916 roku. Jest to zatem najwcześniejsza możliwa data wykonania tego zdjęcia.
  3. Przebieg służby zidentyfikowanych na zdjęciu oficerów łączy jeszcze jeden wspólny fakt – wszyscy służyli od lipca 1915 w baterii artylerii konnej. Bateria ta organizacyjnie została dołączona do dywizjonu kawalerii Beliny co dobrze tłumaczy dlaczego oficerowie ubrani są w kurtki ułańskie.
  4. Kamiński i Wąsowicz odeszli z baterii artylerii konnej w marcu 1916 roku.

Reasumując: zdjęcie zostało wg mnie zrobione pomiędzy 18 stycznia a końcem marca 1916 roku a widoczni na niej oficerowie służyli wówczas w baterii artylerii konnej.

Tworzenie tej jednostki rozpoczęto 23 lipca 1915 roku z rozkazu Komendy Legionów. Jej dowódcą został Edmund Knoll-Kownacki. Powodem powstania jednostki była potrzeba wspierania szwadronów kawalerii w walce. Początkowo w jej skład wchodziło dwóch oficerów (oprócz Knoll-Kownackiego ppor. Antoni Trzaska-Durski) oraz 20 ochotników (żołnierzy z rocznym doświadczeniem artyleryjskim na froncie) z oddziałów artylerii. Wśród nich pchor. rez. art. rosyjskiej Jan Wąsowicz. Udało się sformować półbaterię z dwóch dział 8cm, która zameldowała się na froncie 17 sierpnia 1915 roku i została dołączona do dywizjonu kawalerii rtm. Władysława Beliny-Prażmowskiego. Chrzest bojowy półbateria przeszła 21 sierpnia pod wsią Kowaliki na Podlasiu wspierając szwadron Mariusza Zaruskiego. Następnie uczestniczyła w walkach o Raśnę i Czepiele (24-25 sierpnia). Po walkach została wycofana wraz z ułanami Beliny w okolice Kowla gdzie przystąpiono do rozbudowy jednostki w czterodziałową baterię. Prawdopodobnie na przełomie grudnia 1915 roku i stycznia 1916 roku do baterii dołączył por. Aleksander Hertel i ppor. Feliks Kamiński. Bezpośrednio po Świętach Bożego Narodzenia bateria powróciła na pozycje w okolicach Serechowa a następnie w marcu 1916 roku pod Jezierce. Z baterii odeszli wówczas Kamiński i Wąsowicz zastąpieni innymi oficerami. W pierwszych dniach czerwca w związku z reorganizacją pułku artylerii, baterii zostają odebrane konie i zostaje wcielona do 1 pułku artylerii jako jej 3 bateria. Po niespełna roku jednostka przestała istnieć.

Na koniec chce powrócić do oficera opisanego jako „Kochanowski ppor.”. W „Oficerowie Legionów Polskich 1914-1917. Słownik biograficzny” tom II autorstwa Krzysztofa Cygana wymienionych jest trzech oficerów o tym nazwisku jednak żaden z nich nie służył w artylerii lub dywizjonie Beliny. Uważnie przeczytałem monografię „Dzieje 1 Pułku Artylerii Lekkiej Legionów Józefa Piłsudskiego” (tam więcej o historii baterii konnej) i również tam nie znalazłem wzmianki o tym oficerze. Przejrzałem w końcu listę legionistów na stronie Muzeum Józefa Piłsudskiego – również bez efektu. Jeśli ktoś dysponuje informacjami o tym oficerze będę wdzięczny za informacje.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *