o. Kosma Lenczowski

Na dzisiejszym zdjęciu widać grupę żołnierzy pozujących do zdjęcia na torowisku przy budynku, który był być może budynkiem dworcowym. Zdjęcie nie ma odwrocie żadnego opisu wskazującego miejsce lub czas w jakim zostało wykonane. Można wysnuć pewne wnioski co do okresu w jakim fotografia mogła być zrobiona oraz uwiecznionych na niej osób na podstawie detali umundurowania ale o tym za chwilę.

Centralną postacią zdjęcia jest zakonnik w przepasanym sznurem habicie, w maciejówce na głowie. Jest to o. Kosma Lenczowski – pierwszy kapelan Legionów Polskich. Imię Kosma było jego imieniem zakonnym, które przyjął wstępując do zakonu OO. Kapucynów. Rodzice ochrzcili go imionami Karol Marceli. Kapelanem oddziałów strzeleckich został już 7 sierpnia 1914 roku pełniąc posługę kapłańską (święcenia przyjął w 1905 roku) m.in. w 1 Pułku Piechoty, 5 Pułku Piechoty, Domu Uzdrowieńców w Kamieńsku i w 4 Pułku Piechoty. Pozostał w Polskim Korpusie Posiłkowym po kryzysie przysięgowym i po jego rozbiciu został internowany. Musiał być nieznośnym jeńcem bo został wydalony z obozu w Huszt za notoryczne pomaganie w ucieczkach legunów. Pozostawił po sobie ciekawe pamiętniki wydane przez Prowincję Krakowską OO. Kapucynów w 1989 roku.

W pamiętnikach, pod datą 30 grudnia 1915 roku o. Kosma zapisał: „Zebranie kapelanów I Brygady, był ks. Żytkiewicz, który stale był przy VI batalionie Fleszara, ks. Ciepichałł, pijar z 1 pułku. Omawiano sprawę odznak kapelańskich, bo dotychczas ich nie było. Ja chodziłem w habicie, w żołnierskim płaszczu i czapce wojskowej, ks. Żytkiewicz w sutannie, a ks. Ciepichałł w pijarskiej sukni. […] Z postulatami poszedłem z ks. Żytkiewiczem do Piłsudskiego, przyjął nas por. Stachiewicz Julian, zastępca szefa sztabu Sosnkowskiego. Jako oznaki kapelańskie naznaczył trzy paski srebrne na rękawach.” Zatem zdjęcie nie mogło być wykonane wcześniej niż na początku 1916 roku bo na rękawach habitu kapelana dobrze widać trzy naszyte galony.

Księża w warunkach frontowych nie mieli obowiązku noszenia sutanny. Z zachowanych zdjęć wynika, że często ubierali czamary, najczęściej własnego projektu. Kapelani będący zakonnikami byli zobowiązani przepisami zakonnymi do noszenia habitów przypisanych swojemu zakonowi również w warunkach frontowych. Pozwalali sobie jedynie na skrócenie swojego stroju. Praktyka ta musiała być bliska o. Kosmie co wiemy z zachowanej leguńskiej piosenki: „Mamy Księdza Kapelana co ma habit po kolana.” Zainteresowanych umundurowaniem kapelanów zachęcam do zapoznania się z artykułem Sławomira Frątczaka w 4 numerze nieistniejącego już niestety kwartalnika Mundur i Broń.

Część żołnierzy ma na głowach czapki używane w II Brygadzie. Są też służący w I Brygadzie co można poznać nie tylko po maciejówkach ale także po charakterystycznych dla używanych w tej Brygadzie oznakach stopni widocznych na kołnierzach. Proszę zwrócić uwagę na żołnierza stojącego w ostatnim rzędzie trzeciego z prawej oraz na leżącego pierwszego z lewej strony. Są to podporucznicy mający kołnierze obszyte wzdłuż przednich i dolnych krawędzi wężykami z czerwonego galonu (tak to wygląda na czarno-białych fotografiach). Takie oznaki stopni stosowano do początków lipca 1916 roku w I Brygadzie. Wprowadzono wówczas ujednolicenie oznak we wszystkich Brygadach zamieniając wężyki na srebrne co wygląda inaczej na fotografiach z tamtego okresu.

img038-dystynkcje

Podporucznik I Brygady

Warto zwrócić uwagę na żołnierza siedzącego jako drugi od prawej. Jest to plutonowy 2 Pułku Ułanów. Ma na kołnierzu, na patce, która była barwy karmazynowej, nałożone trzy gwiazdki ułożone w trójkąt w sposób charakterystyczny dla ułanów tego pułku. Również w przypadku ułanów zmiana oznak stopni nastąpiła w lipcu 1916 roku. Dodatkową cechą charakterystyczną umundurowania tego podoficera jest orzeł Drużyn Bartoszowych przypięty do czapki. Używanie tych orłów było bardzo popularne wśród ułanów 2 Pułku.

img038-orzełbartoszowy

Plutonowy 2 Pułku Ułanów

Podsumowując przeprowadzoną analizę, można stwierdzić z całą pewnością, że zdjęcie zostało zrobione w pierwszym półroczu 1916 roku.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *