szeregowy Józef Zajas

Wzrost 164 cm. Włosy ciemny blond. Oczy piwne. Nos i usta proporcjonalne. Brak znaków szczególnych. Jest to rysopis legionisty Józefa Zajasa zaczerpnięty z jego książki wojskowej o numerze 107. To była pierwsza legionowa książka wojskowa w mojej kolekcji. Zakupiona za grosze na targu staroci. Mocno zniszczona ale u mnie nie podlega dalszej degradacji. Mogę zatem uratować pamięć o tym człowieku.

Read More

Od bohatera do zdrajcy

Tytuł dzisiejszego wpisu związany jest z postacią, której podpis widnieje pod prezentowanym dokumentem – dowódcy 2 Pułku Piechoty Polskiego Korpusu Posiłkowego ppłk. Michała Żymierskiego. Jego prawdziwe nazwisko to Michał Łyżwiński. Zmiany dokonał po zamordowaniu przez jego brata kierownika księgarni Gebethner i Wolff w 1913 roku.

Read More

1 Pułk Artylerii przed kryzysem przysięgowym

Po wycofaniu Legionów Polskich z frontu na Wołyniu na tereny Królestwa, poszczególne oddziały 1 Pułku Artylerii zostały rozmieszczone w różnych lokalizacjach. Sztab pułku trafił do Góry Kalwarii, I dywizjon początkowo również do Góry Kalwarii a następnie do Ciechanowa, II dywizjon początkowo do Grajewa a następnie do Góry Kalwarii zaś bateria haubic do Pułtuska. Od 7 lutego 1917 roku dowódcą pułku był mjr. Marceli Śniadowski.

Read More

Rozkaz ppłk. Kazimierza Sosnkowskiego

28 kwietnia 1916 roku legioniści II Brygady opuścili pozycje w okolicach osiedla Legionowo na Wołyniu. Ich miejsce zajęła I Brygada. 4 maja szef sztabu I Brygady ppłk. Kazimierz Sosnkowski wydał polecenie wykonania robót technicznych na odcinku zajmowanym przez Brygadę. Dokument opatrzony jest kancelaryjną pieczęcią Komendy I Brygady Legionów Polskich.

Read More

„Żeśmy obowiązek nasz, jako straż przednia Nowej Polski spełnili”

Żołnierze – Królewiacy z 5 Pułku Piechoty mieli składać przysięgę na wierność cesarzowi Niemiec 11 lipca 1917 roku w Zegrzu. Prawie wszyscy, wypełniając rozkaz swojego Komendanta odmówili złożenia przysięgi. W konsekwencji oficerowie pułku zostali internowani w obozie w Beniaminowie a żołnierze i podoficerowie w Szczypiornie. Galicjanie według zamiaru Austriaków mieli służyć w Polskim Korpusie Posiłkowym. Dowódcą pułku został mjr. Józef Zając i pod jego dowództwem pułk wyjechał do Przemyśla. Wszyscy żołnierze pułku – Galicjanie, zgodnie z rozkazem Józefa Piłsudskiego złożyli tam prośby o zwolnienie z Legionów. Będący w wieku poborowym zostali powołani do służby w armii austriackiej i w większości wysłani na front włoski. 5 Pułk Piechoty przestał istnieć jako formacja wojskowa.

Read More

Spis imienny 13 kompanii 5 Pułku Piechoty

Dzisiejszy wpis poświęcony jest żołnierzom, którzy nie mieli zbyt wielu okazji zasłużyć na ważne odznaczenia bojowe. Są jednak niezbędni w każdej armii świata. Patriotyzm tych żołnierzy, wysiłek i poświęcenie były niezaprzeczalne. Ich nazwiska można znaleźć co najwyżej w historycznych archiwach a nie na kartach książek poświęconych Legionom. Wpisem tym i upublicznieniem odnalezionego dokumentu chcę oddać hołd ich udziałowi w budowaniu epopei legionowej i choć trochę przyczynić się do kultywowania pamięci o tych ludziach.

Read More

Dymisje z Legionów w październiku 1916 roku

W połowie 1916 roku wyczerpywała się cierpliwość Józefa Piłsudskiego wobec Niemiec i Austrii wstrzymujących się ze składaniem deklaracji dotyczących przyszłości Polski. Wyrazem tej niecierpliwości i zarazem determinacji było złożenie (25 lipca) przez Piłsudskiego podania o dymisję. Wraz z dymisją złożony został memoriał zawierający postulaty dotyczące reorganizacji Legionów. Memoriał został podpisany nie tylko przez Piłsudskiego ale także przez czołowych dowódców legionowych m.in. pułkowników Hallera i Sosnkowskiego.

Read More

Autograf Władysława Beliny-Prażmowskiego

W listopadzie 1916 roku dotychczasowi zaborcy zaczęli składać obietnice utworzenia państwa polskiego. Jako pierwszy został ogłoszony 5 listopada manifest dwóch cesarzy (Franciszka Józefa i Wilhelma). W konsekwencji niemieckie i austro-węgierskie władze okupacyjne powołały na początku stycznia 1917 roku Tymczasową Radę Stanu. Organ ten miał tworzyć przyszłe organy państwowe i polską administrację. Faktyczne uprawnienia Rady były bardzo skromne. Z początkiem 1917 roku Polski Korpus Posiłkowy został wydzielony z austriackich sił zbrojnych i przekazany pod rozkazy niemieckiego gubernatora Hansa von Beselera.

Read More

Poszukiwany: szeregowy Wojciech Sudoł

W 1917 roku zmieniano nieustannie dyslokację 5 Pułku Piechoty. W styczniu przeniesiono go do Ostrowa-Komorowa, w kwietniu do Różan i ostatecznie do Zegrza. Powodem przenosin była prawdopodobnie silnie antyniemiecka atmosfera jaka panowała w pułku. Doszło do tego, że warta niemiecka w obozie szkoleniowym w Różanie musiała się ogrodzić drutem zamiast pilnować obozu gdyż obawiała się rozbrojenia przez polskich żołnierzy. W Zegrzu stacjonowały duże oddziały niemieckie co miało zapewnić względny spokój.

Read More

6 dni z życia legionisty Henryka Wiśniowskiego

Bohaterem dzisiejszego wpisu jest Henryk Wiśniowski – legionista służący w Komendzie III Brygady Legionów Polskich. Mam w zbiorze rozkaz wyjazdu (Offener Befehl) dla tego legionisty. Rozkaz jest wystawiony na standardowym dla celów wyjazdu druku. Wyjazd związany był z dokonaniem zakupów materiałów kancelaryjnych. Rozkaz wyjazdu wystawiono w Dęblinie 23 maja 1917 roku. Upoważniał on legionistę do podróżowania trzecią klasą kolei. Na rozkazie wyjazdu dopisano zgodę na korzystanie z pociągów pośpiesznych. Dopisek ten został opatrzony owalną, czarną pieczęcią Komendy III Brygady i parafowany przez por. Biernackiego. W lewym dolnym rogu dokumentu znajduje się odręczny podpis delegowanego Henryka Wiśniowskiego. W prawym dolnym rogu rozkaz podpisał (ołówkiem) mjr. Włodzimierz Zagórski.

Read More