1 Pułk Artylerii przed kryzysem przysięgowym

Po wycofaniu Legionów Polskich z frontu na Wołyniu na tereny Królestwa, poszczególne oddziały 1 Pułku Artylerii zostały rozmieszczone w różnych lokalizacjach. Sztab pułku trafił do Góry Kalwarii, I dywizjon początkowo również do Góry Kalwarii a następnie do Ciechanowa, II dywizjon początkowo do Grajewa a następnie do Góry Kalwarii zaś bateria haubic do Pułtuska. Od 7 lutego 1917 roku dowódcą pułku był mjr. Marceli Śniadowski.

Read More

Jan Gorzechowski ps. „Jur”

Jan Gorzechowski ps. „Jur” prowadził działalność niepodległościową jako członek PPS od 1904 roku. Brał udział w wielu strajkach i akcjach bojowych m.in. odbicie skazanych na śmierć z Pawiaka, atak na pociąg pocztowy pod Celestynowem. Na jego wspomnieniach z akcji odbicia więźniów oparty był scenariusz filmu „Dziesięciu z Pawiaka” w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego. Film miał premierę w 1931 roku a w rolę „Jura” wcielił się Józef Węgrzyn. Ciekawostką jest, że Józef Węgrzyn – jeden z najwybitniejszych aktorów okresu międzywojennego – w czasie II wojny światowej został aresztowany przez gestapo i osadzony na Pawiaku.

Read More

„Błyskawice ich szabel były jutrzenką wolności”

Za rzeką Rokitnianką, na wzgórzu, znajdowała się wieś Rokitna. Na błoniach przylegających do wsi zaległa w czterech rzędach okopów rosyjska piechota. Na krańcach okopów umieściła karabiny maszynowe, które krzyżowym ogniem miały uniemożliwić dotarcie do umocnień. W tej scenerii odbyła się 13 czerwca 1915 roku najsławniejsza, bohaterska legionowa szarża.

Read More

8 kompania 2 Pułku Piechoty

Od 4 do 6 lipca 1916 roku odbyła się najkrwawsza bitwa w historii Legionów – bitwa pod Kostiuchnówką na Wołyniu. Uczestniczyły w niej wszystkie Brygady choć największy w niej udział (i największe straty) miała I Brygada. Bitwa zakończyła się odwrotem na lewy brzeg Stochodu. Odpowiedzialnym za ubezpieczanie odwrotu był 2 Pułk Piechoty.

Read More

Rozkaz ppłk. Kazimierza Sosnkowskiego

28 kwietnia 1916 roku legioniści II Brygady opuścili pozycje w okolicach osiedla Legionowo na Wołyniu. Ich miejsce zajęła I Brygada. 4 maja szef sztabu I Brygady ppłk. Kazimierz Sosnkowski wydał polecenie wykonania robót technicznych na odcinku zajmowanym przez Brygadę. Dokument opatrzony jest kancelaryjną pieczęcią Komendy I Brygady Legionów Polskich.

Read More

Legioniści z kompani sztabowej 5p.p.

Odebrałem wczoraj przesyłkę ze zdjęciem. Fotografia nie przedstawia nikogo znanego ani nie jest zrobiona w jakichś ważnych okolicznościach. Dodatkowo słabo skadrowana – gdyby fotograf obniżył trochę obiektyw ująłby całe postacie kosztem nieciekawego tła nad głowami. Mimo to jest dla mnie ważna bo jednak z legionistami. Prawdziwą rewelację znalazłem jednak na odwrocie.

Read More

Czapki legionowe

Pierwsze oddziały legionowe wyruszające do Królestwa ubrane były najczęściej w mundury organizacji, z których się wywodziły. Były to więc mundury strzeleckie, sokole i skautowe. Nie brakowało też ochotników wyruszających w ubraniach cywilnych. Starano się z czasem ujednolicić poszczególne elementy umundurowania i oznak stopni. Pomimo kilku prób i zmian nigdy nie udało się ukończyć procesu unifikacji. Dotyczy to także czapek choć w ich przypadku wspólną i niezmienną cechą był przymocowany do nich orzełek. Nawet jednak on nie był jednolity.

Read More

Zdrów jestem – zadowolony z losu.

Tytuł dzisiejszego wpisu to pierwsze słowa z kartki, którą legionista Stanisław Izdebski z 2 kompanii 2 Pułku Piechoty I Brygady napisał do rodziców w Nowym Sączu, adresując ją na swojego ojca (również Stanisława). Kartkę napisał 2 sierpnia 1915 roku. W skład I Brygady wchodziły w tym czasie trzy pułki piechoty. W I Brygadzie nieuznającej numeracji austriackiej, pułkom przypisano kolejne numery tj. 1, 2 i 3 Pułk Piechoty. Według numeracji komendy austriackiej pułki te nosiły numery 1, 5 i 7. Dodatkowo 3 (7) pułk piechoty uznawany był tylko w I Brygadzie.

Read More

Oddział telefoniczny 2 Pułku Piechoty

Aleksander Graham Bell opatentował telefon w 1876 roku. Wynalazek stworzył nowe możliwości porozumiewania się na odległość, znacznie lepsze niż dotychczas używany telegraf. Do I wojny światowej wynalazek ulegał dalszemu rozwojowi – konstruowano coraz lepsze mikrofony i słuchawki, tworzono pierwsze centrale telefoniczne. Wynalazek znalazł oczywiście zastosowanie w wojsku.

Read More

„Żeśmy obowiązek nasz, jako straż przednia Nowej Polski spełnili”

Żołnierze – Królewiacy z 5 Pułku Piechoty mieli składać przysięgę na wierność cesarzowi Niemiec 11 lipca 1917 roku w Zegrzu. Prawie wszyscy, wypełniając rozkaz swojego Komendanta odmówili złożenia przysięgi. W konsekwencji oficerowie pułku zostali internowani w obozie w Beniaminowie a żołnierze i podoficerowie w Szczypiornie. Galicjanie według zamiaru Austriaków mieli służyć w Polskim Korpusie Posiłkowym. Dowódcą pułku został mjr. Józef Zając i pod jego dowództwem pułk wyjechał do Przemyśla. Wszyscy żołnierze pułku – Galicjanie, zgodnie z rozkazem Józefa Piłsudskiego złożyli tam prośby o zwolnienie z Legionów. Będący w wieku poborowym zostali powołani do służby w armii austriackiej i w większości wysłani na front włoski. 5 Pułk Piechoty przestał istnieć jako formacja wojskowa.

Read More