por. Mikołaj Sarmat-Szyszłowski

Mikołaj Sarmat-Szyszłowski urodził się w Kroszynie 20 października 1883 roku. Kroszyn (leżący dzisiaj w granicach Białorusi) oddalony jest o około 40 km od Nieświeża – siedziby rodu Radziwiłłów. Rodzina Mikołaja Szyszłowskiego, dzięki finansowej pomocy Radziwiłłów mogła wysłać syna do szkół w Wilnie a następnie w Warszawie. Ten etap edukacji dziewiętnastoletniego Mikołaja został gwałtownie przerwany przez relegowanie z gimnazjum. Powodem tego była działalność patriotyczna.

Read More

Spis imienny 13 kompanii 5 Pułku Piechoty

Dzisiejszy wpis poświęcony jest żołnierzom, którzy nie mieli zbyt wielu okazji zasłużyć na ważne odznaczenia bojowe. Są jednak niezbędni w każdej armii świata. Patriotyzm tych żołnierzy, wysiłek i poświęcenie były niezaprzeczalne. Ich nazwiska można znaleźć co najwyżej w historycznych archiwach a nie na kartach książek poświęconych Legionom. Wpisem tym i upublicznieniem odnalezionego dokumentu chcę oddać hołd ich udziałowi w budowaniu epopei legionowej i choć trochę przyczynić się do kultywowania pamięci o tych ludziach.

Read More

Beliniak w studiu „Adela” w Krakowie

Prezentowane dzisiaj zdjęcie to jedna z ładniejszych fotografii beliniaków jakie mam w kolekcji. Jest ostre, dobrze skadrowane i naświetlone w Zakładzie Adela w Krakowie. Pieczątka tego zakładu „Zakład Art. Fotograficzny „Adela” Kraków Plac Szczepański 2” widnieje na odwrocie zdjęcia. Zdjęcie jak można się domyślać zrobione było w czasie urlopu. Jest ono podpisane „Stobbe Stanisław” – nie mam jednak pewności czy jest to nazwisko ułana czy kolekcjonera, który podpisał swój eksponat.

Read More

Dymisje z Legionów w październiku 1916 roku

W połowie 1916 roku wyczerpywała się cierpliwość Józefa Piłsudskiego wobec Niemiec i Austrii wstrzymujących się ze składaniem deklaracji dotyczących przyszłości Polski. Wyrazem tej niecierpliwości i zarazem determinacji było złożenie (25 lipca) przez Piłsudskiego podania o dymisję. Wraz z dymisją złożony został memoriał zawierający postulaty dotyczące reorganizacji Legionów. Memoriał został podpisany nie tylko przez Piłsudskiego ale także przez czołowych dowódców legionowych m.in. pułkowników Hallera i Sosnkowskiego.

Read More

Święta Wielkiej Nocy w rowach strzeleckich

Ojciec Kosma-Lenczowski tak opisuje spędzoną w I Brygadzie Wielkanoc, która w 1915 roku przypadała na 4 kwietnia: „Wielkanoc. Msza św. o 9. Austriacy dopisali jak zawsze, naszych mało, muzyka z chórem grała i śpiewali na zmianę.

Read More

patrol wywiadowczy 1 baterii 1 Pułku Artylerii

Pod koniec listopada 1916 roku polscy artylerzyści po wycofaniu z frontu nad Stochodem zostali przetransportowani do Królestwa. Poszczególne dywizjony pułku zostały rozlokowane w odległych od siebie miejscach. Dowództwo 1 Pułku Artylerii oraz I dywizjon stanęli w Górze Kalwarii, w której stacjonowali do kryzysu przysięgowego.

Read More

Andrzej Walczak – ułan 5 szwadronu 2 Pułku Ułanów

Jest 24 marca 1916 roku. Trwają walki pozycyjne na Wołyniu. Front pomiędzy wojskami austro-węgierskimi a rosyjskimi przebiega wzdłuż Styru. Potyczki i patrole przerywane są długimi okresami czuwania w okopach. Ułan Andrzej Walczak pisze ołówkiem kartkę do matki. Kartkę stanowi jego fotografia, na której stoi z fantazyjnie zarzuconym na ramiona kożuszkiem, wsparty o szablę.

Read More

Autograf Władysława Beliny-Prażmowskiego

W listopadzie 1916 roku dotychczasowi zaborcy zaczęli składać obietnice utworzenia państwa polskiego. Jako pierwszy został ogłoszony 5 listopada manifest dwóch cesarzy (Franciszka Józefa i Wilhelma). W konsekwencji niemieckie i austro-węgierskie władze okupacyjne powołały na początku stycznia 1917 roku Tymczasową Radę Stanu. Organ ten miał tworzyć przyszłe organy państwowe i polską administrację. Faktyczne uprawnienia Rady były bardzo skromne. Z początkiem 1917 roku Polski Korpus Posiłkowy został wydzielony z austriackich sił zbrojnych i przekazany pod rozkazy niemieckiego gubernatora Hansa von Beselera.

Read More

Józef Piłsudski w intendenturze Legionów w Zakopanem

W Dzień Imienin Komendanta nie mogło zabraknąć zdjęcia z jego wizerunkiem. Zdjęcie zostało zrobione w intendenturze legionowej w Zakopanem 16 grudnia 1914 roku. Zdjęcia z tej wizyty są dość popularne. Piłsudski musiał mieć trochę więcej czasu bo na innych zdjęciach z tej wizyty również siedzi pośrodku, ale zmieniają się osoby wokół niego. Trudno się dziwić, że każdy chciał mieć bliską sercu pamiątkę z tej wizyty. Podobna fotografia (z kilkoma innymi osobami zgromadzonymi wokół Komendanta) reprodukowana jest w książce panów Wysockiego, Cygana i Kasprzyka „Legiony Polskie 1914-1918”.

Read More

lek. wet. ppor. Wacław Skulski

Pod koniec lipca 1914 roku pod rozkazy Józefa Piłsudskiego oddał się konny odział lwowskiego Sokoła (pod dowództwem Marcelego Śniadowskiego), który dotarł do Krakowa, bez koni, 3 sierpnia. Oddział liczył 20 osób i był umundurowany oraz uzbrojony w nowoczesne karabiny Kropatschek wraz z amunicją. Jak opisują Michał Klimecki i Krzysztof Filipow w swojej książce „Legiony Polskie dzieje bojowe i organizacyjne” dla oddziału zostały zakupione „ […] wojskowe siodła austriackie typu oficerskiego, czapraki granatowe z zielonymi obszyciami, oficerskie szable kawaleryjskie i krótkie karabinki kawaleryjskie. Jeźdźcy nosili jednolite polowe mundury sokole”. Po przybyciu do Krakowa żołnierze ci zostali zakwaterowani w Oleandrach skąd wyruszyli kolejnego dnia na tereny Królestwa Polskiego w celu zdobycia koni. W tym czasie (4 lub 5 sierpnia) do oddziału dołączył, 27 letni Wacław Skulski i pełnił w nim funkcję weterynarza.

Read More